Tarehe 16 Januari 2001 ilikuwa siku ambayo Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) ilikumbwa na tukio lililobadilisha historia ya taifa hilo. Rais Laurent-Désiré Kabila alipigwa risasi ndani ya ofisi yake katika Ikulu ya Palais de Marbre, jijini Kinshasa, na mtu aliyekuwa anadaiwa kuwa mmoja wa walinzi wake wa karibu.
Kilichofanya tukio hilo kuwa la kushangaza zaidi ni kwamba mshambuliaji hakuwa mwanajeshi wa taifa adui, wala mpinzani wa kisiasa aliyeingia kwa nguvu ndani ya ikulu. Alikuwa askari aliyekuwa sehemu ya mfumo wa ulinzi wa rais mwenyewe.
Kwa mujibu wa taarifa zilizoripotiwa, mshambuliaji huyo alifahamika kwa jina la Rashidi Mizele, pia akitajwa kama Rachidi Kasereka. Tukio hilo limeendelea kuibua maswali kuhusu usalama wa rais, mazingira ya mauaji na watu walioweza kuwa nyuma ya mpango huo.
Siku hiyo, Kabila alikuwa akiendelea na shughuli zake za kawaida katika ofisi yake iliyokuwa Palais de Marbre, eneo la Ma Campagne, katika wilaya ya Ngaliema jijini Kinshasa.
Katika muda wa asubuhi, alikuwa amepokea wageni mbalimbali, wakiwemo wafanyabiashara na wanasiasa.
Ilipofika majira ya saa saba mchana kwa saa za Kinshasa, askari kijana wa kikosi cha ulinzi wa rais aliyejulikana kwa jina la Rachidi alifika katika eneo la ofisi ya rais na kuomba kuingia ili kumsalimia.
Kwa kuwa alikuwa mmoja wa askari waliokuwa sehemu ya ulinzi wa rais, ombi lake halikuonekana kuwa na hatari yoyote. Aliruhusiwa kuingia.
Alipofika ndani, alimkuta Kabila akiwa kwenye mazungumzo na mshauri wake wa masuala ya uchumi, Émile Mota.
Kwa mujibu wa simulizi la Mota, askari huyo alimkaribia rais kwa utulivu kana kwamba alikuwa na jambo la kumwambia. Ghafla, akatoa bastola yake na kumfyatulia risasi Kabila akiwa karibu kabisa naye.
Kwa mujibu wa taarifa za Radio Okapi, Kabila alijeruhiwa katika maeneo ya shingo na sehemu ya chini ya tumbo. Mshambuliaji alijaribu kutoroka, lakini aliuawa na Kanali Eddy Kapend, aliyekuwa msaidizi wa karibu wa rais.
Baada ya tukio hilo, Kabila alikimbizwa katika Hospitali ya Ngaliema jijini Kinshasa kwa ajili ya matibabu.
Habari kuhusu hali yake zilikuwa za kutatanisha. Baadhi ya taarifa zilidai kuwa alikuwa amefariki dunia, huku nyingine zikisema bado alikuwa hai na alikuwa amehamishiwa Zimbabwe kwa matibabu zaidi.
Hali ya sintofahamu iliendelea nchini humo, huku wananchi wakisubiri taarifa rasmi kutoka serikalini.
Hatimaye, Januari 18, 2001, serikali ya Kongo ilitangaza rasmi kifo cha Laurent-Désiré Kabila akiwa nchini Zimbabwe.
Kifo chake kilitikisa taifa hilo na kuibua maswali mengi kuhusu namna ambavyo mtu aliyekuwa sehemu ya ulinzi wa rais aliweza kufanya shambulio hilo ndani ya ofisi ya mkuu wa nchi.
Rashidi alikuwa nani?
Rashidi Mizele, ambaye jina lake pia limeandikwa Rachidi Kasereka katika baadhi ya taarifa, alitajwa kuwa mwanajeshi kijana aliyekuwa sehemu ya walinzi wa rais.
Simulizi mbalimbali zinamhusisha na kundi la wanajeshi vijana waliofahamika kama Kadogo.
Neno Kadogo lilitumika kuelezea watoto na vijana waliokuwa wamejiunga na makundi ya kijeshi wakati wa mapambano yaliyomuwezesha Laurent Kabila kuingia madarakani mwaka 1997 baada ya kuuangusha utawala wa Mobutu Sese Seko.
Kabila alikuwa amepata uungwaji mkono wa vikosi vilivyotoka katika nchi jirani, hasa Rwanda na Uganda, katika mapambano yake ya kumuondoa Mobutu.
Hata hivyo, umri kamili wa Rashidi na maelezo yote kuhusu nafasi yake katika mauaji hayo hayajathibitishwa kwa uhakika na vyanzo vyote vya kihistoria.
Mauaji hayo yalikuwa na watu wengine nyuma yake?
Hili ndilo swali ambalo limeendelea kuisumbua historia ya kisiasa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Baada ya mauaji hayo, serikali ilifanya uchunguzi na kuwafikisha mahakamani watu 135 waliotuhumiwa kuhusika kwa namna mbalimbali na njama za kumuua rais.
Miongoni mwa waliokamatwa alikuwa Kanali Eddy Kapend, ambaye alikuwa amemuua mshambuliaji ndani ya ikulu.
Hata hivyo, miaka mingi baadaye, bado kumekuwa na maswali kuhusu kama watu waliopatikana na hatia walikuwa wahusika halisi wa kupanga mauaji hayo au kama kulikuwa na watu wengine wenye ushawishi waliohusika nyuma ya pazia.
Radio Okapi imeeleza kuwa hadi miaka 24 baada ya tukio hilo, maswali kuhusu waandaaji halisi wa mauaji hayo yalikuwa bado hayajajibiwa kikamilifu.
Joseph Kabila achukua madaraka
Baada ya kifo cha Laurent-Désiré Kabila, mwanawe Joseph Kabila alichukua nafasi ya kuongoza nchi hiyo.
Joseph aliingia madarakani katika kipindi kigumu ambacho Kongo ilikuwa bado inakabiliwa na vita vilivyohusisha makundi ya waasi na majeshi ya nchi jirani.
Alirithi taifa lililokuwa katika mazingira magumu ya kisiasa na kiusalama, huku vita vya pili vya Kongo vikiendelea.
Siri ambayo historia bado inaisubiri
Mauaji ya Laurent-Désiré Kabila yanabaki kuwa moja ya matukio yenye utata mkubwa katika historia ya kisiasa ya Afrika.
Rais aliyekuwa ameiongoza nchi baada ya kuuangusha utawala wa Mobutu aliishia kupoteza maisha ndani ya ofisi yake mwenyewe, katika mazingira ambayo mshambuliaji alitoka ndani ya kikosi kilichokuwa na jukumu la kumlinda.
Na jambo linaloacha maswali mengi zaidi ni hili: Je, Rashidi Mizele alitenda peke yake, au alikuwa sehemu ya mpango mkubwa zaidi wa kumuondoa Laurent Kabila madarakani?
Hilo ndilo fumbo ambalo limeendelea kuandamana na historia ya mauaji ya rais huyo wa zamani wa Kongo.
