Rais wa Marekani, Donald Trump, amesema Iran bado haijawa tayari kufikia makubaliano anayoyaona kuwa sahihi, huku Washington ikijiandaa kutangaza vikwazo vipya vya kiuchumi dhidi ya Tehran.
Trump alisema Ijumaa kuwa Marekani ina udhibiti mkubwa wa eneo linalozunguka Mlango wa Hormuz, likiwemo eneo la nchi kavu, na akasisitiza kuwa Iran ingeweza kutaka makubaliano lakini bado haijawa tayari kuyakubali masharti yanayofaa kwa mtazamo wake.
Kauli hiyo imekuja wakati Waziri wa Hazina wa Marekani, Scott Bessent, akisema Washington itatangaza Jumatatu maelezo ya vikwazo vipya vya kifedha vinavyolenga kuongeza shinikizo kwa Iran.
Bessent alisema Marekani inaandaa vikwazo vikali zaidi kuwahi kutekelezwa dhidi ya Tehran, huku Trump akionya kuwa nchi yoyote itakayoiunga mkono Iran au kuipa msaada wa aina yoyote inaweza kukabiliwa na madhara ya kiuchumi.
Kwa upande wake, Iran imejibu kwa msimamo mkali. Mkuu wa Majeshi ya Iran, Meja Jenerali Ali Abdollahi, amesema jeshi la nchi hiyo liko tayari kujibu vitisho vipya vya Marekani kwa hatua kali na zenye madhara makubwa.
Abdollahi alisema vikosi vya Iran viko tayari katika maeneo ya ardhini, baharini, angani, ulinzi wa anga na kwenye mitandao ya intaneti kukabiliana na vitisho vyovyote vipya.
Msemaji wa Bunge la Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, ambaye pia ni mshiriki muhimu katika mazungumzo ya Tehran na Washington, amesema Marekani inaonekana kufikia hitimisho kwamba haiwezi kushinda kupitia mapambano ya moja kwa moja ya kijeshi.
Hata hivyo, Qalibaf amekiri kuwa shinikizo la kiuchumi linaendelea kuathiri Iran, akisema nchi hiyo haiwezi kutegemea nguvu za kijeshi pekee ikiwa wananchi wanakabiliwa na njaa na uchumi hauna mzunguko wa fedha, ukuaji na uzalishaji wa ndani.
Vita hivyo, vilivyoanzishwa na Marekani na Israel karibu miezi sita iliyopita, vimesababisha vifo vya maelfu ya watu na kuvuta baadhi ya mataifa ya Ghuba katika mapigano. Mashambulizi ya Marekani yameidhoofisha kwa kiasi kikubwa nguvu za kawaida za kijeshi za Iran na kuathiri uchumi wake.
Pamoja na hayo, Iran bado ina uwezo mkubwa wa kutumia makombora na ndege zisizo na rubani, hali inayoweza kuiwezesha kutishia wapinzani wake katika eneo hilo na kuvuruga usafirishaji wa mafuta kupitia Mlango wa Hormuz.
Mvutano huo pia umeathiri soko la mafuta duniani. Bei ya mafuta ilipanda Ijumaa baada ya Marekani kutishia kuiwekea vikwazo nchi zinazofanya biashara na Iran, huku kukiwa na hofu kuwa hatua hizo zinaweza kupunguza zaidi usambazaji wa mafuta.
China, ambayo ni mnunuzi mkubwa wa mafuta ya Iran, imezitaka Marekani na Iran kutafuta suluhu kupitia diplomasia, ikisema vikwazo na shinikizo havitasaidia kutatua mgogoro huo.
Mlango wa Hormuz unaendelea kuwa eneo muhimu katika mzozo huo. Kabla ya vita, takribani moja ya tano ya mafuta yanayouzwa duniani yalipita katika njia hiyo muhimu ya bahari.
Wakati huo huo, kamanda mkuu wa kijeshi wa NATO, Jenerali wa Jeshi la Anga la Marekani Alexus Grynkewich, ameitisha mkutano wa njia ya video na wakuu wa ulinzi wa nchi washirika kujadili uwezekano wa kusaidia kuhakikisha uhuru wa usafirishaji kupitia Mlango wa Hormuz.
NATO imesisitiza kuwa juhudi hizo si operesheni rasmi ya muungano huo, bali uwezo na uzoefu wa wanachama wake unaweza kusaidia kurahisisha majadiliano kuhusu usalama wa njia hiyo muhimu ya kimataifa.
