Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, alifariki dunia Oktoba 14, 1999, katika Hospitali ya Mtakatifu Thomas (St. Thomas’ Hospital), jijini London, Uingereza, baada ya kuugua kwa muda akiwa nchini humo kwa matibabu.
Kabla ya kuondoka nchini, Watanzania walikuwa na hofu kuhusu hali ya afya ya kiongozi huyo aliyekuwa kijijini kwao Butiama, mkoani Mara.
Wakati huo, taarifa kuhusu afya yake zilianza kusambaa katika baadhi ya vyombo vya habari, ingawa baadaye zilikanushwa kwa maelezo kwamba alikuwa akiendelea na shughuli zake za kilimo kama kawaida.
Hatimaye, Agosti 31, 1999, Mwalimu Nyerere aliondoka nchini kuelekea London kwa ajili ya uchunguzi na matibabu. Safari hiyo ilikuja kuwa ya mwisho kwake kukanyaga ardhi ya Tanzania, nchi aliyochangia kwa kiasi kikubwa katika mapambano ya kupigania uhuru kutoka kwa wakoloni.
Baada ya kuwasili Uingereza, taarifa kuhusu afya yake zilitolewa kwa tahadhari, huku Watanzania wakiendelea kufuatilia kwa karibu maendeleo yake. Kwa muda, taarifa zilizokuwa zikitolewa zilieleza kuwa alikuwa akiendelea kupatiwa matibabu, lakini hali ilibadilika na kuanza kuleta hofu kubwa nchini.
Septemba 26, 1999, Rais wa wakati huo, Benjamin Mkapa, alilitangazia taifa kuwa hali ya afya ya Mwalimu Nyerere haikuwa nzuri. Alieleza kuwa madaktari walikuwa wamegundua kuwa kiongozi huyo alikuwa akisumbuliwa na kansa ya damu.
Katika taarifa yake, Mkapa alisema alikuwa amemtembelea Mwalimu hospitalini na kubaini kuwa hali yake ilikuwa mbaya. Alieleza kuwa Nyerere hakuwa akizungumza, ingawa alikuwa akielewa mambo aliyokuwa akielezwa, huku akiwaomba Watanzania kumuombea kwa mujibu wa imani zao.
Rai hiyo iliwagusa Watanzania wengi, ambao Septemba 27, 1999, walikusanyika katika viwanja vya Jangwani jijini Dar es Salaam kwa ajili ya maombi maalumu ya kumuombea Baba wa Taifa. Maombi yaliendelea pia katika maeneo mbalimbali nchini, huku matumaini ya kupona kwake yakiendelea kuwepo.
Hata hivyo, kadiri siku zilivyokuwa zikisonga, hali yake ilizidi kuibua wasiwasi. Septemba 30, 1999, taarifa zilizotolewa na Ikulu zilieleza kuwa Mwalimu Nyerere alikuwa akilishwa kwa kutumia mipira, jambo lililoongeza hofu miongoni mwa Watanzania.
Oktoba 2, 1999, taarifa nyingine zilieleza kuwa alikuwa akipumua kwa msaada wa mashine na hakuwa na uwezo wa kuzungumza. Aliyekuwa Balozi wa Tanzania nchini Uingereza, Profesa Abdelkadeer Shareef, naye alieleza kuwa hali ya Mwalimu ilikuwa imezidi kuwa mbaya kiasi cha kushindwa kutambua mazingira yaliyomzunguka.
Kutokana na hali hiyo, serikali iliendelea kutoa taarifa za mara kwa mara kuhusu maendeleo ya afya yake, huku Watanzania wakiendelea kusubiri kwa matumaini taarifa njema kutoka London.
Oktoba 11, 1999, taarifa zilieleza kuwa Mwalimu Nyerere alikuwa amepoteza fahamu. Hali hiyo ilizidisha hofu kuhusu uwezekano wa kupona kwake, hasa baada ya kubainika kuwa alikuwa amekaa siku kadhaa bila kuamka, licha ya madaktari kuendelea kumpatia matibabu.
Katika kipindi hicho kigumu, mmoja wa watoto wake, Makongoro Nyerere, alitoa kauli iliyowafanya Watanzania wengi kuanza kujiandaa kisaikolojia kwa uwezekano wa kumpoteza Baba wa Taifa.
Hali ya afya ya Mwalimu Nyerere iliendelea kuwa mbaya, huku matumaini ya kupona yakizidi kupungua. Familia yake, iliyokuwa pamoja naye London, iliendelea kuwa karibu naye katika kipindi hicho cha mwisho cha maisha yake.
MSIBA MZITO WAIPATA TANZANIA
Hatimaye, Oktoba 14, 1999, Rais Benjamin Mkapa alilitangazia taifa habari za kifo cha Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, akisema kuwa Baba wa Taifa alikuwa amefariki dunia saa 4:30 asubuhi kwa saa za Afrika Mashariki.
Akiwa pamoja na Makamu wa Rais wa wakati huo, Dkt. Omar Ali Juma, na Waziri Mkuu wa wakati huo, Frederick Sumaye, Rais Mkapa alitoa taarifa hiyo kwa majonzi makubwa, akieleza masikitiko ya taifa kufuatia kuondokewa na kiongozi huyo aliyekuwa na mchango mkubwa katika historia ya Tanzania.
Habari hizo zilisababisha majonzi makubwa nchini, huku Watanzania katika maeneo mbalimbali wakionyesha huzuni na kutoa heshima zao kwa kiongozi huyo aliyekuwa akiheshimiwa kama Baba wa Taifa.
Baada ya kutangazwa kwa kifo chake, maandalizi yalianza kwa ajili ya kurejesha mwili wake nchini kutoka Uingereza. Kamati ya mazishi iliyoongozwa na Frederick Sumaye iliundwa, na ujumbe wa Tanzania ulisafiri kwenda London kuusindikiza mwili wa Mwalimu Nyerere kurejea nyumbani.
Mwili wake ulipowasili katika Uwanja wa Ndege wa Dar es Salaam, heshima za kijeshi zilitolewa na mizinga 21 ilipigwa wakati jeneza lilipokuwa likishushwa kutoka kwenye ndege, ikiwa ni ishara ya heshima kwa kiongozi huyo wa kihistoria.
Baadaye, mwili wake ulisafirishwa kwa gari maalumu kuelekea nyumbani kwake Msasani, Dar es Salaam, huku ukipitia baadhi ya barabara kuu za jiji hilo. Maelfu ya wananchi walijitokeza kuomboleza na kutoa heshima zao kwa Baba wa Taifa.
Oktoba 21, 1999, mwili wa Mwalimu Nyerere uliagwa rasmi na umma katika Uwanja wa Taifa, jijini Dar es Salaam, ambako wananchi walipata nafasi ya kutoa heshima zao za mwisho kabla ya mwili huo kusafirishwa kwenda Butiama, mkoani Mara.
Safari ya mwisho ya mwili wake kuelekea Butiama iligubikwa na huzuni kubwa, huku wananchi wengi wakishindwa kuzuia machozi. Alipowasili Butiama, mwili wake ulipokelewa kwa heshima za kijeshi kabla ya kuzikwa katika kijiji alichozaliwa.
Kifo cha Mwalimu Julius Kambarage Nyerere kilikuwa pigo kubwa kwa Tanzania na sehemu nyingine za Afrika. Anakumbukwa kwa mchango wake katika kupigania uhuru wa Tanganyika, kuasisi misingi ya taifa na kuhimiza umoja, amani na mshikamano miongoni mwa Watanzania.
Hadi leo, jina la Mwalimu Nyerere linaendelea kuwa sehemu muhimu ya historia ya Tanzania, huku Oktoba 14 ikiwa ni tarehe inayokumbusha taifa kuhusu maisha, uongozi na urithi wa Baba wa Taifa.
Makala: Elvan Stambuli, GPL
