Mazungumzo ya ngazi ya juu yaliyofanyika nchini Uswisi kwa lengo la kumaliza kabisa vita kati ya Marekani na Iran yamehitimishwa mapema Jumatatu, huku pande hizo zikikubaliana kuanzisha kituo maalum cha uratibu (de-confliction cell) kitakachosimamia utekelezaji wa usitishaji wa operesheni za kijeshi nchini Lebanon.
Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na wapatanishi kutoka Pakistan na Qatar, kituo hicho kitahusisha Serikali ya Lebanon na kitakuwa na jukumu la kuhakikisha makubaliano ya kusitisha mapigano yanatekelezwa ipasavyo.
Hata hivyo, bado kuna mashaka kuhusu uwezo wa makubaliano hayo kumaliza mapigano kati ya kundi la Hezbollah linaloungwa mkono na Iran na Israel, ambayo imeendelea kusisitiza kuwa itaendelea kuchukua hatua za kijeshi dhidi ya makundi inayoyaona kama tishio kwa usalama wake.
Mazungumzo Yaanza Kwa Mvutano
Mazungumzo hayo yaligubikwa na mvutano baada ya Rais wa Marekani, Donald Trump, kutoa onyo kali kwa Iran kupitia mitandao ya kijamii akitaka isimamishe haraka shughuli za washirika wake nchini Lebanon.
Kauli hiyo ilizua hasira kutoka kwa viongozi wa Iran, huku mkuu wa timu ya mazungumzo ya Tehran, Mohammad Bagher Ghalibaf, akisema jeshi la Iran liko tayari kujibu vitisho hivyo kwa namna tofauti.
Pamoja na mvutano huo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araghchi, aliwasifu wapatanishi wa Pakistan na Qatar kwa hatua waliyoifikia na kueleza kuwa mafanikio ya kwanza yatapimwa kupitia uwezo wa kusimamisha mapigano nchini Lebanon.
Mzozo wa Lebanon na Mlango wa Hormuz
Katika mazungumzo hayo, Iran ilisisitiza kuwa imefunga tena Mlango wa Hormuz, njia muhimu inayopitisha sehemu kubwa ya mafuta duniani. Hata hivyo, Marekani imeendelea kusisitiza kuwa meli zinaendelea kupita katika eneo hilo bila kizuizi.
Wajumbe wa Marekani na Iran pia walijadili njia za kuhakikisha usalama wa usafirishaji wa mafuta kupitia Hormuz pamoja na utekelezaji wa usitishaji wa mapigano kusini mwa Lebanon.
Suala la Nyuklia Labaki Kikwazo Kikubwa
Marekani inataka Iran ibaki kwenye mazungumzo kuhusu mpango wake wa nyuklia kutokana na wasiwasi kuwa unaweza kutumika kwa malengo ya kijeshi, madai ambayo Tehran imeendelea kuyakanusha.
Makubaliano ya awali yaliyotiwa saini kati ya Rais wa Iran, Masoud Pezeshkian, na Trump yanaruhusu Iran kuuza mafuta yake kwa uhuru zaidi na kupata sehemu ya mali zake zilizokuwa zimefungiwa nje ya nchi.
Hata hivyo, Pezeshkian amesisitiza kuwa Iran haitaachana na haki yake ya kurutubisha madini ya uranium, jambo ambalo linaendelea kuwa moja ya masuala yanayozua mvutano mkubwa katika mazungumzo hayo.
Matarajio ya Makubaliano ya Kudumu
Mazungumzo ya kiufundi yanatarajiwa kuendelea wiki nzima nchini Uswisi huku pande zote zikitarajia kufikia makubaliano ya kudumu ndani ya siku 60 zijazo.
Iwapo makubaliano hayo yatafanikiwa, yanaweza kubadilisha kwa kiasi kikubwa hali ya usalama wa Mashariki ya Kati na kuleta utulivu katika soko la mafuta duniani, ambalo limekuwa likitikiswa na mzozo huo.
