Licha ya jeshi lililoko Port Sudan kusisitiza kuendeleza vita ya Sudan, juhudi za kimataifa zinaendelea kusukuma mbele mipango ya kumaliza mzozo wa umwagaji damu unaoendelea tangu katikati ya Aprili 2023.
Katika maendeleo ya hivi karibuni, Mshauri wa Rais wa Marekani kuhusu Masuala ya Kiarabu na Kiafrika, Mossad Bolous, alisema kuwa Marekani inafanya kazi na washirika wake katika kundi la Quad ili kumaliza mateso ya raia wa Sudan.
Katika muktadha huu, wabunge wa Bunge la Ulaya wametangaza kuunga mkono juhudi za Umoja wa Afrika na washirika wa kikanda katika kuwezesha mchakato wa amani. Walizitaka pande zote kujihusisha katika mazungumzo ya maana ili kumaliza mgogoro huo na kuweka msingi wa mpito kuelekea utawala wa kiraia wa kidemokrasia.
Alhamisi, tarehe 27 Novemba 2025, walikaribisha tamko la pamoja lililotolewa tarehe 12 Septemba 2025 na kundi la Quad (Misri, Umoja wa Falme za Kiarabu, Saudi Arabia, na Marekani) kuhusu kumaliza mzozo wa Sudan.
Walisema kuna “ulazima wa kuzingatia zaidi hali ya wanawake na wasichana nchini Sudan—hasa ukatili wa kingono unaohusiana na mgogoro—katika jitihada za kukabiliana na mgogoro nchini Sudan.”
Walionya kuwa “mashambulizi holela dhidi ya raia, vurugu zinazoelekezwa kwa makabila madogo, ukatili wa kingono, mateso, mbinu za njaa za makusudi, matumizi ya watoto kama askari, mashambulizi dhidi ya hospitali na vituo vya kibinadamu, pamoja na njaa inayosababishwa makusudi kwa raia vinaweza kuonekana kama vitendo vya mauaji ya halaiki.” Pia walieleza “wasiwasi mkubwa kuhusu kuzorota kwa hali ya kibinadamu nchini Sudan,” ambapo njaa imethibitishwa katika baadhi ya maeneo.
Hayo yalikuja kupitia azimio lililopitishwa kwa kura 503 za ndiyo, 32 za kupinga, na 52 kutokupiga kura. Wabunge hao walisema kuwa “mgogoro huo unachochea janga baya zaidi la kibinadamu duniani.”
Takriban watu 200 mashuhuri kutoka asasi za kiraia Sudan walikuwa tayari wamezitaka nchi za utaratibu wa Quad kuongeza juhudi na kuweka shinikizo kubwa zaidi kwa pande zinazopigana nchini Sudan.
Waliosaini walitaka ramani ya njia ya Quad ikubalike kikamilifu, iidhinishwe na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa pamoja na Baraza la Amani na Usalama la Umoja wa Afrika, sambamba na mamlaka ya wazi ya kufanya maamuzi madhubuti ya kulinda raia na kusitisha ukiukaji unaoendelea dhidi yao.
Hivi karibuni, Serikali ya Muungano wa Sudan wa Ta’sis ilitangaza usitishaji mapigano wa kibinadamu wa miezi mitatu, ambao jeshi la Port Sudan lilikataa kabla ya kuuvunja.
Lilishutumu jeshi la Abdel Fattah al-Burhan na wanamgambo wanaolihusishwa nalo kwa kushambulia ngome zake katika mji wa Babanusa, Mkoa wa Kordofan Magharibi, kwa kutumia ndege zisizo na rubani na mizinga mizito, licha ya vikosi vya Ta’sis kuzingatia usitishaji mapigano.
Msemaji wa Muungano wa Ta’sis, Alaa al-Din Awad Naqd, alithibitisha katika taarifa ya tarehe 26 Novemba 2025 kujitolea kwao kikamilifu kuheshimu usitishaji mapigano, akisema: “Tunaendelea kujitolea kwa dhati kutekeleza usitishaji mapigano kwa uwajibikaji wa hali ya juu.”
Aliongeza: “Hata hivyo, licha ya kutii kwa vikosi vya Ta’sis, jeshi la kigaidi la Kiislamu na wanamgambo wake walishambulia maeneo yetu katika Babanusa kwa ndege zisizo na rubani na mizinga mizito.”
Naqd alithibitisha kuwa maeneo mengine chini ya udhibiti wao katika miji kadhaa yalishambuliwa kwa mabomu ya angani na mashambulizi ya droni, ikiwa ni pamoja na Bara, Jabra al-Sheikh, na eneo la Rahid al-Nuba Kaskazini mwa Kordofan, pamoja na al-Nuhud, Abu Zabad na Umm Samayma Kordofan Magharibi. Mashambulizi hayo yalisababisha vifo na majeruhi kadhaa miongoni mwa raia kutokana na mashambulizi hayo holela, “ikiwa ni uvunjaji wazi wa sheria za kimataifa za kibinadamu.”
Aliendelea: “Katika kukabili mashambulizi haya ya kimfumo, vikosi vyetu havikuwa na budi ila kutumia haki yao halali ya kujilinda na kujibu mashambulizi ya upande mwingine.”
Muungano wa Ta’sis uliitaka jumuiya ya kimataifa, Umoja wa Mataifa, na mashirika ya kikanda kurekodi mashambulizi hayo na kuiwekea shinikizo upande mwingine kusitisha mara moja uchokozi huo na kushiriki kikamilifu katika usitishaji mapigano wa kibinadamu ili kulinda maisha ya raia na kuwezesha kazi ya timu za msaada wa kibinadamu.
Wakati huohuo, Naibu Kamanda wa Jeshi la Port Sudan, Luteni Jenerali Yasir al-Atta, alitangaza kuwa operesheni za kijeshi zitaanza hivi karibuni kuchukua maeneo yanayoshikiliwa na Muungano wa Ta’sis.
Alisisitiza kuwa serikali ya Port Sudan, pamoja na wadau wake wote, imesimama pamoja kulinda ardhi, kwa mujibu wa taarifa za Sudan News tarehe 26 Novemba 2025.
Katika taarifa yake alisema: “Tutapigana hadi Siku ya Kiyama, na tutashinda.” Al-Atta alithibitisha kuwa jeshi linaandaa operesheni za haraka na zijazo “zitakazoandika mashujaa katika kuikomboa nchi.”
Kamanda wa jeshi la Port Sudan, Abdel Fattah al-Burhan, alikuwa ametangaza upinzani wake kwa pendekezo la usitishaji mapigano, akieleza msimamo wa kutafuta suluhisho la kijeshi—jambo linalomaanisha kuwa vita huenda ikaendelea hadi mwaka wa tatu.
Katika kauli zake, alisema pendekezo hilo halikubaliki na aliwashutumu wapatanishi kwa “kutokuwa wa upande wowote.” Aliongeza: “Iwapo upatanishi utaendelea hivi, tutaona hauko huru.”
Al-Burhan alimkosoa Mshauri wa Rais wa Marekani Mossad Bolous, akisema: “Tunachofia ni kwamba Bolous anaweza kuwa kikwazo kwa amani inayotakiwa na watu wote wa Sudan.” Bolous alikanusha hilo katika mkutano na waandishi wa habari ambapo alikaribisha tangazo la usitishaji mapigano la Serikali ya Ta’sis.
Wakati huohuo, mwanaharakati wa Sudan Safaa al-Zain alisema kuwa al-Burhan anaonyesha “kujifanya anaihangaikia Sudan, ilhali rekodi yake ya kisiasa na kijeshi inaonyesha vinginevyo. Tangu alipodhibiti madaraka, alitoa ahadi zinazotoweka mara kamera zinapozimika.”
Akasema kuwa katika makala yake kwenye The Wall Street Journal, al-Burhan alijaribu kuonyesha “kinachoendelea kama njama kubwa dhidi yake, akipuuza ukweli kuwa Sudan haikuanguka ghafla. Kuanguka huko kulitokana na maamuzi yasiyo na busara, ukosefu wa dira, na migongano ya maslahi ndani ya taasisi za dola—yote yakitokea mbele ya macho yake, mara nyingi kwa sahihi yake.”
Akaongeza: “Badala ya kukabili mizizi ya mgogoro—ujeshi kupindukia, wingi wa vyombo vya usalama, uchumi wa kivita, na ukosefu wa haki kwa uhalifu wote dhidi ya Wasudan—anachagua njia rahisi: kutengeneza adui mmoja wa kufikirika, kuondoa lawama kwa kila kitu kingine, kisha kuiomba dunia impe mamlaka mapya kwa jina la ‘kulinda Sudan.’ Huu si mpango wa baadaye, bali ni jaribio la kurudisha mfumo uleule ulioipeleka nchi ukingoni mwa kuanguka, kana kwamba tatizo siku zote lilikuwa wengine—na kamwe si mfumo unaowakilishwa na al-Burhan mwenyewe.”
