Marekani imeitaka Iran kutoa tamko rasmi la kuhakikisha kuwa Mlango wa Hormuz uko wazi kwa usafiri wa kimataifa na kuahidi kusitisha mashambulizi dhidi ya meli za kibiashara zinazopita katika eneo hilo muhimu la bahari.
Hatua hiyo imekuja baada ya matukio ya wiki hii ambapo meli tatu za kibiashara zilishambuliwa, hali iliyosababisha Marekani na Iran kufanya mashambulizi ya kulipiza kisasi.
Kwa mujibu wa taarifa kutoka vyombo vya habari vya Marekani, Iran iliwaeleza maafisa wa Marekani kwa njia ya faragha kuwa mashambulizi hayo yalikuwa makosa na kuyahusisha na kundi la ndani lenye msimamo mkali lililokuwa likijaribu kuvuruga mazungumzo ya amani.
Rais wa Marekani, Donald Trump, amesema mashambulizi hayo ya Iran yamevunja makubaliano ya kusitisha mapigano, lakini akasisitiza kuwa mazungumzo ya kumaliza vita bado yataendelea.
Vita hivyo vilianza baada ya mashambulizi ya Marekani na Israel dhidi ya Iran mnamo Februari 28, hatua iliyosababisha Iran kujibu kwa mashambulizi dhidi ya Israel pamoja na vituo vya Marekani na washirika wake katika eneo la Ghuba.
Mwezi Juni, Marekani na Iran zilifikia makubaliano ya kusitisha mapigano ambayo yalihusisha pia ahadi ya Iran kutoa njia salama kwa meli za kibiashara kupita katika Mlango wa Hormuz.
Maafisa wa Marekani walisema ujumbe umefikishwa kwa viongozi wa Iran kupitia wapatanishi wa kikanda ukitaka Tehran itoe taarifa ya wazi kwamba Mlango wa Hormuz uko wazi na itaacha kushambulia meli za kibiashara.
“Wanapaswa kutoa tamko hilo au matokeo hayatakuwa mazuri kwao,” alisema mmoja wa maafisa wa Marekani aliyenukuliwa na vyombo vya habari.
Ikulu ya Marekani pia inataka Iran ikubali hadharani kuwa mashambulizi dhidi ya meli hizo yalikuwa kosa.
Baada ya mashambulizi hayo, Marekani ilifanya mashambulizi dhidi ya maeneo kadhaa nchini Iran, ambapo Wizara ya Afya ya Iran ilisema watu 17 waliuawa na wengine 115 kujeruhiwa. Iran nayo ilijibu kwa kushambulia baadhi ya washirika wa Marekani katika eneo la Ghuba.
Wakati huohuo, ujumbe kutoka Qatar ulisafiri kwenda Iran kwa mazungumzo yenye lengo la kupunguza mvutano na kuhakikisha usalama wa usafiri katika Mlango wa Hormuz, njia muhimu ambayo hupitisha takribani asilimia 20 ya mafuta na gesi asilia duniani.
Trump alisema kupitia mtandao wake wa Truth Social kuwa Iran imeomba kuendelea na mazungumzo na Marekani imekubali, lakini akaonya kuwa usitishaji mapigano umemalizika.
Kwa upande wa Iran, Waziri wa Mambo ya Nje Abbas Araghchi ameishutumu Marekani kwa kukiuka makubaliano hayo. Taarifa za vyombo vya habari vya Iran zinaeleza kuwa Araghchi yuko Oman kwa mazungumzo na viongozi wa nchi hiyo.
Mvutano huo umeongeza hofu kuhusu mustakabali wa Mlango wa Hormuz, ambao ni njia muhimu kwa biashara ya nishati duniani. Marekani imesisitiza kuwa uhuru wa meli kupita katika njia hiyo lazima ulindwe, wakati Iran imependekeza kuwa meli zinaweza kulazimika kulipia matumizi ya njia hiyo.
