Matumizi ya gesi kwenye magari yanaendelea kuongezeka kutokana na gharama nafuu za uendeshaji na jitihada za kupunguza matumizi ya mafuta ya petroli na dizeli. Hata hivyo, kabla ya kufanya uamuzi wa kubadili mfumo wa gari lako kutumia gesi, ni muhimu kufahamu faida na changamoto zake.
Bei ya kufunga mfumo wa gesi (CNG au LPG) kwenye gari hutegemea aina ya mfumo, ukubwa wa injini, idadi ya silinda na ubora wa vifaa vinavyotumika. Kwa Tanzania, makadirio ya bei ni kama yafuatayo:
- Magari yenye injini ndogo (silinda 3–4): Takribani Sh milioni 1 hadi 3.5.
- Magari yenye injini za kati (silinda 4–6): Takribani Sh milioni 3 hadi 5.
- Magari makubwa (V6, V8 au SUV): Takribani Sh milioni 5 hadi 8 au zaidi, kutegemea mfumo unaowekwa.
Bei hiyo mara nyingi hujumuisha:
- Tanki la gesi.
- ECU (kompyuta ya mfumo wa gesi).
- Injectors za gesi.
- Pressure reducer/regulator.
- Mabomba na vifaa vya usalama.
- Ufungaji na majaribio ya mfumo.
Faida za kutumia gesi kwenye gari
1. Gharama nafuu za mafuta
Gesi kwa kawaida huwa na bei ya chini kuliko petroli au dizeli, hivyo hupunguza gharama za uendeshaji kwa madereva wanaosafiri mara kwa mara.
2. Rafiki kwa mazingira
Magari yanayotumia gesi hutoa kiwango kidogo cha hewa chafu, hivyo huchangia kupunguza uchafuzi wa mazingira.
3. Huongeza maisha ya injini
Gesi huungua kwa usafi zaidi kuliko petroli, jambo linalosaidia kupunguza mabaki ya kaboni ndani ya injini na kuongeza maisha ya baadhi ya vipuri.
4. Huongeza chaguo la mafuta
Magari mengi yaliyowekewa mfumo wa gesi yanaweza kutumia gesi au petroli, hivyo dereva ana uhuru wa kuchagua kulingana na upatikanaji wa mafuta.
Hasara za kutumia gesi kwa upande wa injini
1. Kuongeza uchakavu wa valve na valve seats
Gesi huungua kwa joto la juu zaidi kuliko petroli katika baadhi ya mazingira ya uendeshaji. Kwa injini ambazo hazikutengenezwa mahsusi kutumia gesi, hali hii inaweza kuongeza uchakavu wa valve na sehemu zake (valve seats), na kusababisha gharama za matengenezo.
2. Kupungua kwa nguvu ya injini
Baadhi ya magari hupoteza kati ya asilimia 5 hadi 15 ya nguvu ya injini yanapotumia gesi, kutegemea aina ya mfumo na jinsi ulivyowekwa.
3. Hatari ya kuharibika kwa injini ikiwa mfumo umefungwa vibaya
Mfumo usiofungwa au usiotunzwa vizuri unaweza kusababisha mchanganyiko usio sahihi wa hewa na gesi (lean mixture), hali inayoweza kuongeza joto la injini na kusababisha uharibifu wa valve, pistoni au gasket ya kichwa cha injini (head gasket).
4. Kuongezeka kwa mzigo kwenye mfumo wa kuwasha (ignition system)
Matumizi ya gesi yanahitaji mfumo wa kuwasha uwe katika hali bora. Spark plugs, ignition coils na nyaya zake zinaweza kuchakaa haraka zaidi ikiwa hazitafanyiwa matengenezo kwa wakati.
5. Si kila injini inafaa kutumia gesi
Baadhi ya injini, hasa zenye valve seats laini au zilizotengenezwa bila kuzingatia matumizi ya gesi, zinaweza kupata uchakavu wa mapema. Ni muhimu kuhakikisha mtengenezaji wa gari au fundi mwenye uzoefu anathibitisha kuwa injini yako inafaa kufungwa mfumo wa gesi.
6. Gharama za matengenezo zinaweza kuongezeka
Iwapo mfumo wa gesi hautafungwa kwa viwango vinavyotakiwa au hautafanyiwa huduma za mara kwa mara, unaweza kusababisha hitilafu zinazohitaji matengenezo ya gharama kubwa kwenye injini.
Muhimu kufahamu
Hasara hizi si lazima zitokee kwa kila gari. Magari yenye mifumo ya kisasa ya gesi iliyofungwa kitaalamu, kutunzwa vizuri, na yanayotumia vifaa vya ubora mzuri yanaweza kufanya kazi kwa miaka mingi bila kupata uharibifu mkubwa wa injini. Jambo muhimu ni kufunga mfumo katika kituo kinachoaminika, kutumia vifaa vilivyoidhinishwa na kufuata ratiba ya matengenezo iliyopendekezwa.
