Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, ameieleza Mahakama Kuu kuwa, kwa mujibu wa historia ya sheria za Tanzania, hakuna kosa la “uhaini wa maneno”, akidai kuwa upande wa mashtaka unajaribu kuingiza tafsiri hiyo katika sheria za Tanzania.
Lissu ametoa kauli hiyo leo, Septemba 25, 2026, wakati akiendelea kutoa hoja zake za mwisho (Final Submission) katika kesi ya uhaini inayomkabili mbele ya jopo la majaji watatu wakiongozwa na Jaji Dunstan Ndunguru.
Amesema:
“Uhaini wa maneno haujawahi kuwa sehemu ya sheria zetu milele.”
Akifafanua historia ya sheria ya uhaini nchini, Lissu amesema sheria hiyo ilianzia katika kipindi cha utawala wa Waingereza wakati wa ukoloni, akidai kuwa hata katika kipindi hicho maneno pekee hayakutosha kuunda kosa la uhaini, bali kulihitajika kitendo cha wazi (overt act).
Kwa mujibu wa hoja zake, Lissu amesema sheria ya uhaini ilianzishwa katika miaka ya 1920 na kutumika katika maeneo yaliyokuwa chini ya utawala wa Waingereza, ikiwamo Tanganyika, Kenya na Uganda. Hata hivyo, amedai kuwa Uganda pekee ndiyo iliyokuwa na kipengele kinachohusu uhaini unaotokana na maneno, huku Tanzania na Kenya zikiwa hazina kifungu hicho kwa namna hiyo.
Lissu pia amerejea maamuzi ya kesi za awali, akitaja kesi ya Khatib Ghandi and Others v. Republic, akisema Jaji Mkuu wa zamani Francis Nyalali alieleza kuwa maneno matupu hayawezi, kwa ujumla, kuwa overt act au deed katika shtaka la uhaini.
Kwa hoja hiyo, Lissu amepinga tafsiri ya upande wa mashtaka kwamba maneno aliyodaiwa kuyasema yanaweza kuchukuliwa kama “tendo” linalokidhi matakwa ya sheria ya uhaini. Hoja hiyo pia imekuwa sehemu ya majumuisho yake ya mwisho katika siku za hivi karibuni.
Amedai kuwa upande wa mashtaka, kwa kuhusisha maneno yake na kosa la uhaini, unajaribu kuingiza katika sheria za Tanzania jambo ambalo, kwa maelezo yake, Waingereza walioanzisha sheria hiyo waliliacha katika kipindi cha nyuma.
Kesi hiyo bado iko katika hatua ya mawasilisho ya mwisho, na Mahakama haijatoa uamuzi kuhusu hoja hizo.
