BAGHDAD: Iraq imeingia katika hatua mpya baada ya wanajeshi wa mwisho wa Marekani kuondoka nchini humo, huku wananchi wakisherehekea mwisho wa uwepo wa kijeshi wa Marekani lakini baadhi wakihofia kuibuka kwa pengo la kiusalama.
Wanajeshi hao waliondoka katika kituo cha anga cha Erbil, kaskazini mwa Iraq, hatua iliyokamilisha mpango wa kuhitimisha operesheni ya kijeshi iliyoanza miaka 12 iliyopita kwa lengo la kuisaidia Iraq kupambana na kundi la Islamic State (ISIS).
Serikali ya Iraq imeeleza kuondoka kwa wanajeshi hao kama hatua muhimu kuelekea kuimarisha mamlaka na uwezo wa taasisi zake za usalama.
Waziri Mkuu Ali Faleh al-Zaidi amesema kumalizika kwa jukumu la muungano wa kimataifa hakumaanishi kumalizika kwa mapambano dhidi ya ugaidi, bali ni mwanzo wa hatua ambayo Iraq itachukua jukumu kamili la usalama na utulivu wake.
Marekani ilivamia Iraq mwaka 2003 na kumuondoa madarakani Rais wa zamani Saddam Hussein. Wanajeshi wake waliondoka mwaka 2011, lakini walirejea miaka mitatu baadaye baada ya ISIS kuteka maeneo makubwa ya Iraq.
Baada ya kundi hilo kushindwa kudhibiti maeneo makubwa, Marekani na Iraq walikubaliana mwaka 2024 kuanza mchakato wa kuhitimisha ujumbe wa kijeshi wa muungano.
Pentagon imesema Marekani itaendelea kutoa mafunzo maalumu na msaada wa kijasusi kwa washirika wake wa Iraq kupitia uhusiano wa kawaida wa kiusalama.
Hofu ya Pengo la Usalama
Pamoja na shangwe za kuondoka kwa wanajeshi wa Marekani, baadhi ya Wairaq wanahofia kuwa hatua hiyo inaweza kuacha pengo la usalama linaloweza kutumiwa na makundi yenye silaha yanayoungwa mkono na Iran au kusababisha ISIS kuimarisha tena shughuli zake.
Mchambuzi wa masuala ya usalama nchini Iraq, Jassim al-Bahadli, amesema uzoefu wa miongo miwili iliyopita unaonyesha kuwa mapengo ya kiusalama yanaweza kuwa hatari.
Baadhi ya wananchi pia wameeleza wasiwasi kuhusu uwezo wa vikosi vya Iraq kudhibiti hali ya usalama bila uwepo wa kijeshi wa Marekani.
Adil Salman, mwalimu wa Kiingereza jijini Baghdad, amesema Wairaq hawapaswi kusherehekea kwa haraka kabla ya kuona kama usalama utaendelea kuwa thabiti katika miaka ijayo.
Makundi Yanayoungwa Mkono na Iran yasherehekea
Kuondoka kwa Marekani pia kumesherehekewa na makundi ya wanamgambo yanayoungwa mkono na Iran.
Mamia ya wafuasi wa makundi hayo walikusanyika Baghdad wakisherehekea kuondoka kwa wanajeshi wa Marekani na kupaza kauli dhidi ya Washington.
Iran imekuwa na ushawishi mkubwa nchini Iraq kupitia makundi yenye uhusiano nayo, na kuondoka kwa Marekani kunatazamwa na washirika wa Tehran kama hatua muhimu katika kupunguza uwepo wa kijeshi wa Washington katika eneo hilo.
Baadhi ya wachambuzi wameonya kwamba makundi hayo yanaweza kujaribu kuongeza ushawishi wao katika taasisi za Serikali baada ya kuondoka kwa wanajeshi wa Marekani.
Wasiwasi wa ISIS
Mbali na suala la wanamgambo, kuna hofu kuhusu uwezekano wa ISIS kutumia mabadiliko hayo kuimarisha tena mtandao wake wa wapiganaji.
Ingawa kundi hilo lilipoteza maeneo yote makubwa lililokuwa likiyadhibiti nchini Iraq, bado linaaminika kuwa na wapiganaji wanaofanya shughuli kwa siri.
Mwaka 2014, wakati Marekani ikiwa imeondoka Iraq, vikosi vya Iraqi vilishindwa kuzuia ISIS kuteka Mosul na maeneo mengine makubwa, hali iliyosababisha kurejea kwa wanajeshi wa Marekani chini ya operesheni ya kimataifa ya kupambana na kundi hilo.
Wasiwasi Kurdistan
Katika eneo la Kurdistan, viongozi wameeleza wasiwasi zaidi kuhusu kuondoka kwa Marekani, hasa baada ya kuondolewa kwa baadhi ya mifumo ya ulinzi wa anga ya Marekani.
Wizara ya Peshmerga ya Serikali ya Mkoa wa Kurdistan imesema eneo hilo lilikabiliwa na zaidi ya mashambulizi 1,000 ya ndege zisizo na rubani na makombora ya balistiki wakati wa mzozo wa hivi karibuni kati ya Marekani na Iran.
Kwa upande mwingine, Serikali ya Iraq inasisitiza kuwa vikosi vyake viko tayari kuchukua jukumu kamili la kulinda nchi na kuendelea kupambana na mabaki ya ISIS.
Suala jingine linalosubiriwa ni mustakabali wa makundi ya wanamgambo nchini humo. Serikali imekuwa ikitaka makundi yasiyo chini ya udhibiti wa dola kusalimisha silaha, lakini baadhi ya makundi yenye nguvu yamekataa au kuweka masharti.
Kwa sasa, kuondoka kwa wanajeshi wa Marekani kumefungua ukurasa mpya katika historia ya Iraq—ukurasa unaochanganya shangwe za kurejea kwa mamlaka kamili ya taifa na maswali kuhusu uwezo wa Serikali kuhakikisha usalama bila uwepo wa kijeshi wa Marekani.
