HARARE, Zimbabwe – Jina la Wicknell Munodaani Chivayo, maarufu kama Sir Wicknell, lilikuwa miongoni mwa majina yaliyotajwa sana katika ulimwengu wa biashara nchini Zimbabwe na sehemu mbalimbali za Afrika kutokana na shughuli zake katika sekta ya nishati, miundombinu, mawasiliano, usafirishaji na uwekezaji.
Chivayo, amefariki akiwa na umri wa miaka 43 baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka katika eneo la Marondera, Zimbabwe Septemba 30, 2026 alikuwa akijulikana pia kwa maisha ya kifahari, magari ya gharama kubwa, mali za thamani na misaada mikubwa aliyokuwa akitoa kwa watu na taasisi mbalimbali.
Mamlaka za Zimbabwe zilisema watu wote sita waliokuwa ndani ya helikopta hiyo hawakunusurika. Mke wake, Lucy Muteke, pia alikuwa miongoni mwa waliofariki.
Chapisho la mwisho la umma la Wicknell Chivayo kwenye mtandao wa X pia limezua mjadala mkubwa baada ya taarifa za kifo chake kuibuka.
Chivayo alichapisha ujumbe huo asubuhi ya tarehe 30 Septemba, saa chache kabla ya helikopta aliyokuwa akisafiria kupata ajali.
Ulikuwa ujumbe wa kuwapongeza mawakili wawili ambao alisema walikuwa wamemuunga mkono kwa miongo kadhaa. Alianza chapisho hilo kwa maneno haya ya Kiingereza: “APPRECIATING RELATIONSHIPS BUILT OVER DECADES… SAVED THE BEST FOR LAST.”
Chapisho hilo lilijumuisha ahadi za kutoa magari ya kifahari na zawadi kubwa za fedha kwa watu aliokuwa akiwashukuru.
UTOTO ULIOJAA CHANGAMOTO
Kabla ya kujulikana kwa utajiri wake, Chivayo alieleza kupitia wasifu wake rasmi kuwa alikulia katika mazingira magumu huko Chivhu, Zimbabwe.
Kwa mujibu wa wasifu huo, alipoteza baba yake akiwa na umri wa miaka 10 na kulelewa na mama yake katika eneo la Gandami, Chivhu. Alisema aliacha shule akiwa kidato cha pili kutokana na changamoto za kifedha.
Akiwa na umri wa miaka 15, alianza kufanya kazi katika kampuni ya mabasi kama karani anayehusika na mishahara. Baadaye akaingia katika biashara na kuanza kujenga kampuni zake hatua kwa hatua. Katika wasifu wake, Chivayo alidai kwamba alipata milioni yake ya kwanza ya rand akiwa na miaka 19 na milioni yake ya kwanza ya dola akiwa na miaka 23. Madai hayo yanatokana na wasifu wake mwenyewe na hayawakilishi hesabu huru za mapato yake.
INTRATREK NA BIASHARA YA NISHATI
Moja ya kampuni zilizohusishwa kwa karibu zaidi na jina lake ni Intratrek Zimbabwe, ambayo ilijikita katika miradi ya nishati na miundombinu.
Intratrek ilipewa mwaka 2014 mkataba wa kujenga Gwanda Solar Project, mradi wa kuzalisha umeme wa jua wenye uwezo uliopangwa wa megawati 100. Mkataba wa awali ulikuwa na thamani ya takribani dola milioni 172 hadi 173 za Marekani.
Mradi huo ulipitia miaka kadhaa ya migogoro ya kimkataba na kisheria. Baadaye mahakama za Zimbabwe ziliamua kuhusu uhalali wa mkataba huo, na mwaka 2025 serikali na Intratrek zilisaini mkataba uliorekebishwa.
Mnamo Septemba 2026, Zimbabwe Power Company ilitoa Notice to Proceed, ikiiagiza Intratrek kuanza tena utekelezaji wa mradi huo. Thamani ya mkataba uliorekebishwa iliripotiwa kuwa karibu dola milioni 132, huku muda wa utekelezaji ukiwekwa kuwa miezi 24.
Ni muhimu kutofautisha thamani ya mkataba na utajiri binafsi wa Chivayo. Mkataba wa dola milioni 132 haukumaanisha kwamba fedha hizo zote zilikuwa mali yake binafsi; gharama hizo zinahusisha vifaa, ujenzi, wafanyakazi, washirika wa kiufundi, fedha za uendeshaji na gharama nyingine za mradi.
NDOA YA KWANZA NA SONJA MADZIKANDA
Chivayo alifunga ndoa na Sonja Louise Madzikanda mwaka 2017. Uhusiano wao ulidumu kwa takribani miaka saba na walipata watoto wawili.
Maisha yao ya ndoa yaliendelea kwa muda huku Chivayo akiwa akizidi kujenga biashara zake na kupata umaarufu mkubwa nchini Zimbabwe. Mwaka 2018, Chivayo aliwahi kuweka hadharani matokeo ya kipimo cha DNA kuthibitisha kwamba alikuwa baba wa mtoto wake wa kiume, John Chenjera-Chivayo.
Hata hivyo, baadaye uhusiano huo ulianza kukumbwa na migogoro na hatimaye wawili hao wakaachana. Chivayo alieleza kwamba sababu kubwa za kuvunjika kwa ndoa hiyo zilihusisha tofauti zisizoweza kutatuliwa, zikiwemo mvutano uliokuwa umejitokeza kati ya Sonja na familia yake.
TALAKA NA MGOGORO WA KISHERIA
Baada ya kuvunjika kwa uhusiano wao, suala la ndoa hiyo liliendelea kuonekana katika vyombo vya habari kutokana na migogoro kuhusu watoto na mali.
Mwaka 2026, Mahakama Kuu ya Zimbabwe ilihitimisha mzozo wa talaka kati ya Chivayo na Sonja Madzikanda kupitia makubaliano ya pande zote. Makubaliano hayo yalihusisha mpango wa malezi ya watoto wao pamoja na kifurushi cha matunzo cha dola milioni 5 za Marekani.
Kwa mujibu wa taarifa ya The Herald, dola milioni 2.2 zilikuwa tayari zimelipwa na kiasi kilichobaki cha dola milioni 2.8 kilitakiwa kulipwa ndani ya siku 30.
Pia kulikuwa na kesi kuhusu namna Chivayo alivyokuwa akipata nafasi ya kuwaona watoto wake. Mahakama baadaye ilitoa utaratibu wa kuhakikisha anapata fursa ya kuwaona watoto hao.
KUINGIA KATIKA MAISHA YA LULU MUTEKE
Baada ya uhusiano wake na Sonja kuvunjika, Chivayo alianza uhusiano na Lucy “Lulu” Muteke.
Uhusiano huo ulianza kujulikana zaidi hadharani mwishoni mwa mwaka 2024 na mwanzoni mwa 2025. Chivayo alifanya uhusiano huo kuwa wa wazi, akimtambulisha Lulu kama mwanamke ambaye angekuwa mke wake.
Mwezi Machi 2025, kabla ya kufunga ndoa, Chivayo alimpeleka Lulu kumtambulisha kwa Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, katika State House. Katika ujumbe aliouchapisha, Chivayo alimuelezea Lulu kama “soon-to-be wife” na akasema alikuwa amepata heshima ya kumtambulisha kwa Rais.
HARUSI YA WICKNELL NA LULU
Mwaka 2025, Chivayo na Lulu Muteke walifunga ndoa katika sherehe kubwa zilizofanyika Zimbabwe.
Walifanya taratibu za kimila pamoja na sherehe ya kidini ndani ya jumuiya ya Johane Masowe Echishanu, ambayo Chivayo alikuwa akiihusudu kwa muda mrefu.
Harusi hiyo ilivuta hisia kubwa kutokana na ukubwa wake, idadi ya wageni pamoja na uwepo wa watu mashuhuri. Wanamuziki maarufu akiwemo Jah Prayzah na Killer T walitumbuiza katika sherehe hizo.
Chivayo mwenyewe alielezea siku hiyo kama moja ya siku maalumu zaidi katika maisha yake, akiwashukuru familia yake na familia ya Lulu kwa kuunga mkono ndoa yao. Pia aliwashukuru wazazi wa Lulu kwa kumkabidhi binti yao na akaahidi kumpenda, kumlinda na kumtunza.
MAISHA YA NDOA NA LULU
Baada ya kufunga ndoa, Chivayo na Lulu walionekana mara kadhaa pamoja katika matukio mbalimbali, safari na shughuli za kijamii.
Lulu, ambaye pia ameelezwa katika baadhi ya taarifa kuwa alikuwa akifanya kazi katika sekta ya fashion na luxury lifestyle kama personal shopper, aliendelea kuwa mtu mwenye maisha ya faragha zaidi ikilinganishwa na mume wake ambaye alikuwa akishiriki sehemu kubwa ya maisha yake kwenye mitandao ya kijamii.
Chivayo alikuwa akimzungumzia Lulu hadharani kama mke wake na mara kadhaa alichapisha picha zao pamoja.
Taarifa zilizopo pia zinaonyesha kwamba watoto wawili wa Chivayo walikuwa kutoka katika uhusiano wake wa awali na Sonja Madzikanda. Hakuna ushahidi wa kuaminika nilioupata unaothibitisha kwamba Chivayo na Lulu walikuwa wamepata mtoto pamoja.
SAFARI YAO ILIISHIA PAMOJA
Kwa kusikitisha, ndoa ya Chivayo na Lulu haikudumu kwa muda mrefu.
Mnamo Septemba 30, 2026, wawili hao walikuwa pamoja katika helikopta iliyokuwa ikisafiri katika eneo la Marondera, Mashonaland East, Zimbabwe. Helikopta hiyo ilianguka na kusababisha vifo vya watu wote waliokuwa ndani yake.
Familia ya Chivayo ilithibitisha kwamba Wicknell na mke wake, Lucy “Lulu” Muteke, walikuwa miongoni mwa waliofariki. Mamlaka za Zimbabwe pia zilithibitisha kwamba hakukuwa na manusura katika ajali hiyo.
URITHI WA MAISHA YAKE YA FAMILIA
Historia ya ndoa ya Wicknell Chivayo inaonyesha vipindi viwili tofauti vya maisha yake binafsi. Ndoa yake ya kwanza na Sonja Madzikanda ilidumu kwa miaka kadhaa na kuzaa watoto wawili, lakini baadaye iliishia katika talaka na mfululizo wa migogoro ya kisheria kuhusu watoto na mali.
Ndoa yake ya pili na Lucy “Lulu” Muteke ilianza kwa sherehe kubwa mwaka 2025 na kuwa sehemu ya maisha yake ya hadharani hadi siku ya mwisho ya maisha yake.
Kwa upande wa Lulu, yeye ndiye aliyekuwa mke wa Chivayo wakati alipofariki, huku familia yake ikithibitisha pamoja na kifo cha mfanyabiashara huyo katika ajali ya helikopta.
BIASHARA ZAKE HAZIKUISHIA KWENYE NISHATI
Mbali na Intratrek, taarifa za biashara zinazohusishwa na Chivayo zinaonyesha maslahi katika sekta mbalimbali, zikiwemo mawasiliano, mafuta, usafirishaji na miundombinu.
Kupanuka kwa shughuli zake katika sekta mbalimbali kulimfanya kuwa mmoja wa wafanyabiashara waliokuwa na ushawishi mkubwa katika biashara nchini Zimbabwe na katika baadhi ya masoko ya Afrika.
Wakati huohuo, uhusiano wake wa karibu na baadhi ya viongozi wakuu wa Afrika uliendelea kuongeza umaarufu wake. Alionekana mara kadhaa akiwa na viongozi kama Rais William Ruto wa Kenya, Rais Cyril Ramaphosa wa Afrika Kusini na Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania.
UTAJIRI WA WICKNELL CHIVAYO
Swali ambalo limekuwa likiulizwa mara kwa mara ni: Wicknell Chivayo alikuwa na utajiri wa kiasi gani?
Jibu sahihi ni kwamba hakuna takwimu huru, zilizokaguliwa na kuthibitisha thamani halisi ya utajiri wake binafsi. Hivyo, namba mbalimbali za net worth zinazotajwa kwenye mitandao zinapaswa kuchukuliwa kwa tahadhari. Taarifa za hivi karibuni za uchambuzi wa utajiri wake pia zinaonya kwamba hakuna takwimu iliyothibitishwa kwa uhuru inayoweka thamani kamili ya mali zake binafsi.
Hata hivyo, ukubwa wa mali na matumizi yake ulitoa picha ya kiwango kikubwa cha utajiri aliokuwa akionyesha hadharani.
Mwaka 2026, Chivayo alitangaza kununua na kuandaa nyumba ya kifahari huko Cape Town, Afrika Kusini, akisema gharama ya jumla ya nyumba hiyo pamoja na mapambo na uwekezaji wa ndani ilikuwa takribani rand milioni 160, sawa na takribani dola milioni 9–10 kulingana na viwango vya ubadilishaji vilivyotumika na vyanzo mbalimbali.
Katika maelezo yake kuhusu nyumba hiyo, Chivayo alisema nyumba yenyewe ilinunuliwa kwa bei ya karibu rand milioni 110 na baadaye akawekeza zaidi katika ukarabati, vifaa vya ndani na samani, jambo alilosema lilifikisha gharama yote karibu rand milioni 160.
Pia alihusishwa na mali nyingine za kifahari, ikiwemo nyumba kubwa nchini Zimbabwe na ndege binafsi, huku matumizi yake ya magari ya kifahari yakimfanya kuwa maarufu sana kwenye mitandao ya kijamii.
MAISHA YA KIFAHARI NA UTOAJI WA MISAADA
Chivayo alikuwa akitumia mitandao ya kijamii kuonyesha sehemu ya maisha yake ya kifahari, safari, magari na mali zake.
Lakini umaarufu wake haukutokana na mali pekee. Alijulikana pia kwa kutoa zawadi na fedha kwa watu mbalimbali, wakiwemo wanamichezo, viongozi wa dini, wasanii na watu wengine waliokuwa wakimfuatilia kwenye mitandao ya kijamii.
Associated Press iliripoti kwamba alikuwa akijulikana kwa kutoa magari na fedha zenye thamani kubwa, huku pia akihusishwa na michango kwa taasisi mbalimbali.
UMAARUFU, SIASA NA UTATA
Kadiri utajiri wake ulivyoongezeka, ndivyo jina lake lilivyozidi kuhusishwa na mjadala kuhusu uhusiano kati ya biashara, serikali na siasa nchini Zimbabwe.
Chivayo alikuwa na uhusiano wa karibu na Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, na alionekana mara kwa mara katika matukio pamoja na viongozi wa kisiasa barani Afrika. Vyombo vya habari pia viliripoti kuhusu maswali na tuhuma zilizowahi kuibuliwa kuhusu baadhi ya mikataba ya serikali na ufadhili wa shughuli za kisiasa; Chivayo alikanusha makosa katika masuala hayo.
Kwa hiyo, simulizi kuhusu maisha yake linabeba pande mbili: upande mmoja ni safari yake ya kutoka mazingira magumu hadi kuwa mfanyabiashara mkubwa; upande mwingine ni mjadala uliofuata kuhusu mikataba yake, mahusiano yake na mamlaka pamoja na namna alivyopata na kutumia utajiri wake.
KIFO CHA GHAFULA
Safari ya Chivayo ilifikia mwisho ghafla tarehe 30 Septemba 2026, baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka katika eneo la Marondera, Mashonaland East, kusini-mashariki mwa Harare.
Mamlaka zilisema watu sita walikuwa ndani ya helikopta hiyo na hakukuwa na manusura. Familia baadaye ilithibitisha kwamba Chivayo na mke wake, Lucy Muteke, walikuwa miongoni mwa waliofariki.
Chanzo cha ajali hiyo bado kilikuwa kikichunguzwa na mamlaka wakati taarifa hizo zikitolewa.
URITHI WA WICKNELL CHIVAYO
Wicknell Chivayo anaacha nyuma historia ya maisha yenye sura nyingi kutoka kijana aliyeacha shule kutokana na changamoto za kifedha hadi kuwa mfanyabiashara aliyekuwa akihusishwa na miradi ya mabilioni ya rand na dola, mali za kifahari na mitandao ya watu wenye ushawishi barani Afrika.
Ingawa thamani halisi ya utajiri wake binafsi haijathibitishwa kwa uhuru, mali na shughuli za biashara zilizoripotiwa zinaonyesha ukubwa wa himaya aliyokuwa ameijenga.
Kifo chake kimeacha maswali kuhusu mustakabali wa biashara na miradi iliyokuwa ikiendelea chini ya kampuni zake, huku hasa Gwanda Solar Project ikiwa miongoni mwa miradi iliyokuwa ikitarajiwa kuendelea baada ya kurejeshwa kwake kwenye hatua ya utekelezaji.
