WASHINGTON — Rais wa Marekani Donald Trump ametangaza hatua mpya na kali zaidi za kiuchumi dhidi ya Iran, akisema Washington inaanzisha kile alichokiita “D-Day ya kiuchumi” kwa lengo la kuiondoa Iran katika mfumo wa uchumi wa kimataifa na kuziba njia zinazoiwezesha kupata fedha na kufanya biashara.
Trump amesema Marekani inalenga kuongeza shinikizo la kiuchumi kwa Tehran baada ya Iran kushindwa kutumia fursa ya kufikia makubaliano na Washington.
Kwa mujibu wa Trump, hakuna kiongozi mwingine aliyewahi kuipa Iran nafasi kubwa kama aliyoitoa Marekani ya kutafuta makubaliano, lakini Tehran imeshindwa kuitumia fursa hiyo.
Kutokana na hali hiyo, amesema Washington sasa imelazimika kuchukua hatua kali zaidi ambazo zinaweza kuiweka Iran chini ya shinikizo la kiuchumi kwa muda mrefu.
UAE Nayo Yachukua Hatua Dhidi ya Iran
Hatua ya Trump imekuja wakati Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE) ukitangaza kusimamisha shughuli za biashara, mabadilishano ya kibiashara na miamala ya kifedha na Iran hadi itakapotangaza vinginevyo.
UAE ni mshirika muhimu wa Marekani na pia ni mwenyeji wa kituo kikubwa cha kijeshi cha Marekani katika eneo la Ghuba.
Uamuzi huo ulifuatia taarifa kutoka Wizara ya Ulinzi ya UAE kwamba iligundua makombora mawili yaliyorushwa kutoka Iran ambayo yalianguka baharini.
Hata hivyo, Tehran imekanusha taarifa hiyo na kuziita madai hayo hayana msingi.
China inaweza kuwa moja ya changamoto kubwa kwa Marekani katika utekelezaji wa mkakati huo.
Takwimu za kampuni ya uchambuzi wa soko Kpler za mwaka 2025 zinaonyesha kuwa China ilinunua zaidi ya asilimia 80 ya mafuta ya Iran yaliyosafirishwa kwa njia ya bahari.
Hali hiyo inafanya China kuwa mshirika muhimu wa kibiashara wa Iran na inaweza kuwa katika nafasi ya kukabiliwa na shinikizo la Marekani iwapo itaendelea kufanya biashara na Tehran.
Hatua kama hizo zinaweza pia kuongeza mvutano kati ya Washington na Beijing, wakati nchi hizo mbili tayari zinakabiliwa na migogoro katika maeneo mbalimbali ya biashara na uchumi.
Marekani pia inaweza kukabiliwa na hatua za kulipiza kisasi kutoka China, ambayo ni muuzaji muhimu wa bidhaa mbalimbali kwa soko la Marekani, ikiwemo madini adimu yanayotumika katika teknolojia, magari ya umeme na viwanda.
Licha ya shinikizo hilo, Iran imesisitiza kuwa bado iko tayari kwa mazungumzo na Marekani.
Mohammad Mokhber, mshauri wa Kiongozi Mkuu wa Iran, amesema Tehran iko tayari kukaa kwenye meza ya mazungumzo, lakini haitakubali mazungumzo hayo yatafsiriwe kama kujisalimisha kwa Marekani.
Mokhber amesema shinikizo la kijeshi na vikwazo vya kiuchumi haviwezi kuilazimisha Iran kuachana na msimamo wake.
Taarifa Zinazokinzana Kuhusu Mazungumzo
Wakati Iran ikisisitiza kuwa iko tayari kwa mazungumzo, upande wa Marekani umetoa kauli zinazokinzana kuhusu iwapo mazungumzo yanaendelea.
Trump alisema Jumanne kwamba hakuna mazungumzo yanayoendelea kati ya Washington na Tehran.
Lakini siku moja kabla, Jared Kushner, mkwe wa Trump na mjumbe maalum wa Marekani, alisema mazungumzo bado yanaendelea na huenda yakawa “imara zaidi kuliko wakati mwingine wowote.”
Tofauti hiyo ya kauli imeongeza sintofahamu kuhusu mustakabali wa diplomasia kati ya Marekani na Iran.
Kwa sasa, Washington inaonekana kuongeza matumizi ya shinikizo la kiuchumi huku Tehran ikisisitiza kuwa haitasalimu amri. Ikiwa hatua hizo zitaendelea, mvutano huo unaweza kuathiri biashara ya kimataifa, bei za nishati na uhusiano kati ya Marekani, Iran na China.
