Kifo cha mfanyabiashara maarufu wa Zimbabwe, Wicknell Chivayo, mke wake na watu wengine kadhaa katika ajali ya helikopta Septemba 30, 2026 kimeacha maswali kadhaa yanayotarajiwa kujibiwa na uchunguzi wa mamlaka za nchi hiyo.
Chivayo, ambaye alikuwa akijulikana kwa ukaribu wake na baadhi ya viongozi wakuu barani Afrika, alifariki siku ya Jumatano baada ya helikopta aliyokuwa akisafiria kuanguka. Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, alithibitisha kifo hicho na kueleza kuwa alikuwa katika hali ya mshtuko na huzuni kubwa.
Lakini, zaidi ya taarifa ya kifo hicho, jambo linalofuatiliwa kwa karibu sasa ni nini hasa kilisababisha helikopta hiyo kuanguka?
Mamlaka za Zimbabwe bado hazijatoa sababu rasmi ya ajali hiyo. Gazeti la The Herald, likinukuu mamlaka ya usafiri wa anga nchini humo, limeripoti kuwa uchunguzi unaendelea na taarifa ya kina kuhusu chanzo cha ajali inatarajiwa kutolewa baadaye.
Polisi pia hawajatoa hitimisho kuhusu chanzo cha ajali. Msemaji wa polisi, Paul Nyathi, amesema mamlaka zinafanya vipimo vya DNA kutokana na miili ya waliokufa kuharibika vibaya.
CHIVAYO ALIKUWA NANI?
Kabla ya kifo chake, Chivayo alikuwa mmoja wa wafanyabiashara waliokuwa wakifahamika sana nchini Zimbabwe, hasa kutokana na uhusiano wake na viongozi wa kisiasa na uwepo wake mkubwa kwenye mitandao ya kijamii.
Alikuwa akichapisha picha akiwa na viongozi mbalimbali wa Afrika, huku pia akionyesha maisha ya kifahari yaliyohusisha magari ya gharama kubwa, mavazi ya kifahari na zawadi mbalimbali.
Ukaribu wake na viongozi ulimfanya pia kuwa mtu wa mjadala katika siasa na biashara nchini Zimbabwe.
Wakosoaji wake walidai kuwa Chivayo alikuwa miongoni mwa wafanyabiashara waliokuwa wakinufaika na mikataba inayohusishwa na serikali chini ya chama tawala cha ZANU-PF. Chivayo, hata hivyo, alikanusha madai ya ufisadi.
HISTORIA YA KESI NA TUHUMA
Historia ya Chivayo pia ina sehemu iliyohusisha mahakama.
Mwaka 2005, alifungwa gerezani kwa miaka kadhaa baada ya kutiwa hatiani katika kesi iliyohusisha utakatishaji fedha.
Mwaka 2018 alikamatwa tena katika kesi iliyohusisha tuhuma za matumizi mabaya ya malipo ya awali yenye thamani ya dola milioni 5.6 za Marekani (takribani TSh bilioni 14.79), yaliyohusishwa na mradi wa nishati ya jua.
Hata hivyo, mwaka 2023 kesi hiyo iliondolewa kwenye orodha ya mashauri baada ya mahakama kutaja ucheleweshaji wa upande wa mashtaka.
Mwaka 2024, jina lake liliibuka tena kwenye mjadala wa umma baada ya Rais Mnangagwa kusema kampuni ya Chivayo ilikuwa mshirika wa kipekee wa Starlink nchini Zimbabwe. Mamlaka ya mawasiliano baadaye ilifafanua kuwa kampuni hiyo ilikuwa miongoni mwa wauzaji kadhaa waliokuwa wameidhinishwa.
MASWALI MAKUU YALIYOBAKI
Kwa sasa, hakuna ushahidi uliotangazwa hadharani unaoonyesha kuwa ajali hiyo ilisababishwa na jambo la jinai. Kwa hiyo, hitimisho lolote kuhusu chanzo cha ajali kabla ya uchunguzi kukamilika lingekuwa la mapema.
Hata hivyo, uchunguzi wa mamlaka utahitaji kutoa majibu kuhusu masuala muhimu kama:
-
Ni nini kilisababisha helikopta hiyo kuanguka?
-
Hali ya hewa na mazingira ya safari yalikuwa vipi wakati wa ajali?
-
Helikopta hiyo ilikuwa katika hali gani kiufundi?
-
Ilikuwa imefanyiwa ukaguzi na matengenezo kwa mujibu wa taratibu?
-
Nani alikuwa rubani na alikuwa na sifa na vibali vinavyohitajika?
-
Kulikuwa na hitilafu yoyote kabla ya ajali?
-
Je, rekodi za safari na mawasiliano ya mwisho ya helikopta zinaonyesha nini?
Majibu ya maswali hayo yatategemea ushahidi wa kiufundi, taarifa za mashahidi, rekodi za ndege na uchunguzi rasmi wa mamlaka za usafiri wa anga.
Kwa sasa, jambo lililo wazi ni kwamba chanzo cha ajali bado hakijatangazwa rasmi.
Hivyo, wakati historia ya Chivayo ikiendelea kuchochea mjadala, uchunguzi wa ajali ndiyo unaotarajiwa kutoa picha kamili kuhusu kilichotokea katika dakika za mwisho kabla ya helikopta hiyo kuanguka.
Kifo cha Chivayo kimefungua ukurasa mpya wa maswali; majibu yake sasa yako mikononi mwa wachunguzi.
