Makala Afya

UFUTA au kitaalamu Sesamum indicum, hustawi na hulimwa zaidi mikoa ya Kusini mwa Tanzania ya Lindi, Mtwara na sehemu ya mkoa wa Ruvuma, Tunduru.  Hata hivyo, tafiti mbalimbali za ndani na nje ya nchi, zinaonesha kuwa ulaji wake ni…

Kizunguzungu kisichofahamika chanzo (Benign Paroxysmal Positional Vertigo) – Kizunguzungu hiki hakina athari kubwa kwa maisha ya muhusika. Aina hii ya kizunguzungu hakifahamiki chanzo chake (idiopathic), kwa lugha nyepesi tungesema cha…

KIUKWELI katika vyakula vitamu duniani na vinavyopendwa haswaa na watu duniani usiposema chipsi utakuwa mtu waajabu sana. Chipsi haziliki bongo tu ata ughaibuni chips zinalika sana na zinapendwa haswaa, chipsi zinaenda na vitu vingi…

KATI ya mambo ambayo wanawake wengi hawatilii maanani sana ni unywaji wa pombe wakati wa ujauzito licha ya kushauriwa na madaktari.  Wengi tumekuwa tukiona wajawazito wakinywa pombe. Mara nyingi huwa nashauri kuacha pombe kabisa wakati…

 LEO tutakuelimisha kuhusu chanzo cha maradhi ya figo na tutakueleza dalili zake ili ufahamu jinsi ya kujikinga.  Figo ni sehemu ya kiungo cha mwilini (ogani) inayoshirikiana na moyo, kuathirika kwake kuna athari kubwa kwa mfumo wa damu na…

MJAMZITO anaweza kupata vidonda vya tumbo kabla au baada ya ujauzito.  Umakini unahitajika sana katika kumchunguza mama mjamzito ili kuelewa nini kitakuwa ndiyo chanzo cha vidonda vya tumbo kwake. Mwanamke ambaye ulikuwa unaumwa vidonda…

MBEGU za maboga zimekuwa kimbilio namba moja kwa baadhi ya watu, wakiwamo kina baba wanaozichangamkia kwa nia ya kujiongezea nguvu za kiume, sawa na ilivyo kwa samaki pweza na supu yake.  Madaktari na wataalamu wa lishe…

KWA miaka ya hivi karibuni maumivu ya mgongo yamekuwa moja kati ya matatizo makubwa yanayotesa wengi.  Tafiti mbalimbali zimethibitisha kuwa, maumivu ya mgongo hujitokeza zaidi kwa watu wenye umri wa kuanzia miaka 25 hadi 40 na…

UGONJWA wa Kisukari mwilini hutokana na vyakula pamoja na vinywaji tunavyotumia kila siku na hutumika kuupa mwili nguvu. Dk Godfrey Chale anafafanua maradhi haya: Ugonjwa huu wa kisukari ni miongozi mwa sababu za ukosefu au upungufu…

WAJA-WAZITO wengi huumwa mgongo bila kujua sababu, leo nitaeleza kwa kina nini husababisha tatizo hilo kwa mjamzito.  Uongezekaji wa uzito wa mtoto tumboni, uongezekaji wa maziwa na uzito sehemu mbalimbali za mwili wa mjamzito,…

TATIZO la kuvurugika kwa mzunguko wa hedhi huwapata wanawake wengi walio kwenye umri wa kuzaa na wale waliomaliza majukumu yao ya uzazi.  Tatizo linapojitokeza huleta athari nyingi kwa mwanamke kwa kumfanya ashindwe kupangilia mipango…

KUNA matatizo mengi hatari yanayompata mjamzito, kwa mfano mimba kutungwa nje ya mfuko wa uzazi (uterus) ni tatizo hatari ambalo linawaathiri wanawake wengi bila kujijua.  Kwa kawaida, mimba zinazotungwa nje ya mfuko wa uzazi hazina…

WANAWAKE wengi wenye kisukari hupata tatizo la kukosa hamu ya kufanya tendo la ndoa.  Hii inaweza kuwa ni moja ya dalili ya kisukari kwa wanawake. Hali hii mara nyingi huambatana na hasira za mara kwa mara. Mbali na kisukari, baadhi ya…

LEO nazungumzia jinsi sigara, pombe, vyakula na mfumo wa maisha wa mtu vinavyoweza kusababisha kisukari na kuleta madhara zaidi kwa mgonjwa wa kisukari.  Kuvuta sigara kuna madhara kwa kila mtu, lakini kwa watu wenye kisukari au…

MIONGONI mwa matatizo yanayowatesa wengi kwa sasa ni nguvu za kiume.  Tatizo hili hulalamikiwa ama na mwanaume au mwanamke kwa kutofikishwa kileleni na kutofurahia tendo hasa kwa walio kwenye mapenzi. Zipo sababu nyingi…

WIKI iliyopita tuliona namna ambavyo tatizo la mtoto wa jicho au cataract hutokana na kufanyika kwa ukungu katika lensi ya jicho. SASA ENDELEA… DALILI Dalili za mtu mwenye mtoto wa jicho au ukungu kwenye jicho huwa ni kati ya…

KUTOKANA na kuongezeka kwa idadi ya mahusiano duniani na kutotumia njia za uzazi wa mpango kwa watu wengi walioko kwenye mahusiano, wasichana wengi kwa sasa wanatoa mimba.  Zaidi ya asilimia tisini ya wasichana wanaokuwa kwenye…

KUWA mjamzito ni kitu cha furaha sana kwa wengina wengine huona kuwa ni mafanikio. Huongeza upendo na furaha. Kwa wachache huwa ni kama ajali, na hupatwa na huzuni. Tofauti hizi hutokana na mipango ya wanawake hao, hali zao za kimaisha…

MIMBA yenye wiki 28 au chini ya hapo uharibika au kutoka, hali hii kitaalamu inajulikana kama ‘miscarriage’ na kwa kawaida mtoto aliye tumboni katika umri huu, hataweza kuishi nje ya tumbo la mama.  Zaidi ya asilimia 80 ya mimba…

SEHEMU za siri za mwanamke, pamoja na mambo mengine huwa ni njia au kiunganishi baina ya sehemu ya nje za mwili na viungo vya uzazi vya ndani vya mwanamke.  Majimaji yaliyo kwenye sehemu za siri za mwanamke huwa ni ya tindikali, hali…

SIKU hizi biashara kubwa ya vijana na akina mama ni karanga za kukaanga au mbichi au za kuchemshwa, lakini wengine hawajui kwamba karanga ni muhimu sana katika afya ya mwili wa binadamu. Kiukweli karanga siyo chakula cha kupuuzwa iwapo…

MAAMBUKIZI ya njia ya mkojo (UTI) husababishwa na vimelea ambavyo kitaalamu hujulikana kama E. Coli. Vimelea hawa huishi kwenye mfumo wa chakula bila kuleta madhara yoyote wawapo humo, ila wakiingia kwenye njia ya mkojo huleta…

TATIZO la kufunguka mlango wa kushoto wa moyo unaotenganisha chumba kidogo na kikubwa cha moyo na kuzuia kupita kwa damu ya kutosha kwenda kwenye mshipa mkubwa wa damu (aorta) ambao huhusika kuzungusha damu ndani ya mwili hujulikana…

mada hii ambapo tuliona uvimbe kwenye mayai ya mwanamke (ovary) hutokana na mkusanyiko wa majimaji yanayozungukwa na kuta nyembamba ndani ya mayai ya mwanamke. SASA ENDELEA… AINA nyingine ya uvimbe ni polycysitic appearing cyst-…

NJIA ya mkojo inajumuisha figo, mishipa ya figo, kibofu cha mkojo na urethra (mrija ambao hutoa mkojo nje ya mwili).  Zote zimeshikamana na hufanya kazi pamoja ili kuondoa uchafu kutoka kwenye damu. Kwanza figo husafisha damu na kugeuza…

MJAMZITO anaweza kupata vidonda vya tumbo baada ya ujauzito na ukaleta matatizo kwa mtoto mchanga aliye tumboni.  Umakini unahitajika sana katika kumchunguza mama mjamzito ili kuelewa nini kitakuwa ndiyo chanzo cha vidonda vya tumbo…

VIDONGE vya uzazi wa mpango, ni moja ya njia inayopendekezwa na wataalamu wa mpango wa uzazi katika kuzuia mimba.  Hadi sasa kuna aina kuu mbili tu za vidonge vya uzazi vinavyotumiwa na wanawake katika mpango huo, ingawa aina zote hizo…

MAMBO mengi yamesemwa kuhusu tatizo la mtindio wa ubongo kwa watoto, hali ambayo imekuwa ikisababisha jamii mbalimbali kuwanyanyapaa na hata kuwabagua wale wenye tatizo hilo.  Kitaalamu, mtindio wa ubongo unaelezwa kuwa ni hali…

WIKI iliyopita tulianza kuliangalia tatizo hili la mwanamke kukosa hamu na raha ya tendo la ndoa ambalo kitaalam huitwa low sex drive. Tatizo hili huwa halianzi ghafla. Huanza taratibu sana na huchukua miaka mingi hadi kuja kujitokeza.…

MIRIJA ya kupitisha mayai ya mwanamke iliyoziba inaweza kusababisha ugumba, ila bado nafasi ya kupata mimba inakuwapo endapo tu uchunguzi na matibabu sahihi yatafanyika.  Matibabu ya kitaalamu yakifanyika kwa mwanamke…

UKWELI ni kwamba kula kwa kuzingatia matakwa ya afya yaani kufanya dayati ni ngumu kwa baadhi ya watu kwa sababu kuna mambo mengi yanayochangia ugumu huo hivyo kubaki na unene wao; mambo hayo ni: KUTOKUJUA AINA YA VYAKULA…

ZIPO sababu sita ambazo zinasababisha wanawake wengi zaidi kuonekana wanapata maambukizi ya Virusi Vya Ukimwi (VVU) na Ukimwi ukilinganisha na wanaume. Sababu hizo ni kama zifuatazo; MAUMBILE YA KIBAOLOJIA Wanawake wapo katika…

TATIZO hili la mwanamke kukosa hamu na raha ya tendo la ndoa kitaalam huitwa low sex drive. Tatizo hili huwa halianzi ghafla. Huanza taratibu sana na huchukua miaka mingi hadi kuja kujitokeza. Mwanamke huanza kupata hali hii pindi…

WIKI iliyopita tulieleza kwa kirefu juu ya kirusi cha Ukimwi kinavyoishi mwilini.  Tunaendelea kuelimisha kuwa kuongezeka kwa wingi wa Virusi Vya Ukimwi (VVU) katika mwili, kinga ya mwili huzidi kudhoofika na hii husababisha tezi na…

KUNA matatizo mengi ambayo hukumbana nayo wagonjwa wa Ukimwi duniani kote. Figo (kidney) ni moja ya kiungo muhimu cha kuchuja sumu mwilini.  Wagonjwa hawa huathiriwa sana na ugonjwa wa figo. Ugonjwa wa figo unaohusiana na…

 ILI kuweza kuingia ndani ya seli za binadamu na kuzaliana, kirusi cha ugonjwa wa Ukimwi kifupi HIV hutumia kiasili cha CD4 kama njia ya kupita. Katika kufanikisha hilo, kuna hatua kuu sita katika mzunguko wake wa maisha. Baada ya mtu…

UGUMBA ni hali ya wapenzi au mke na mume kutopata ujauzito. Ugumba unaweza kuwa primary infertility yaani mtu hajawahi kubeba mimba kabisa tangu azaliwe au secondary infertility yaani mtu ambaye amewahi kuzaa lakini kwa sasa ameshindwa…

WATAALAM wa afya wamebaini kuwa siyo watu wote wanaovuta bangi na kunywa pombe kupita kiasi hupenda kufanya hivyo. Wengine hulazimika kutokana na maradhi ya afya ya akili.  Maradhi ya afya ya akili yanaweza kumsababisha mtu kutumia…

UGONJWA wa HIV/AIDS umekuwa janga kubwa sana duniani kwa sasa kutokana kuathiri watu wengi na kukosekana kwa tiba ya ugonjwa huu. Maambukizi ya ugonjwa wa HIV/AIDS hufahamika kama maambukizi ya VVU (Virusi vya Ukimwi). Mtu anapopata…

KUNA sababu nyingi zinazofanya wanawake wengi wasumbuliwe na maumivu ya kiuno mara kwa mara hasa wakati wa hedhi na kuna wengine huugua kwa muda mrefu zaidi ya miezi mitano.  Zipo sababu nyingi za kuzuka kwa maumivu haya kama vile kuwa…